Leidinggevenden lijken in Nederland op aangeschoten wild. Er wordt massaal gejaagd op de (midden)manager. In 1 jaar tijd verdwenen er tussen eind 2013 en eind 2014 in Nederland 30.000 managers (bron ING). In 2015 lijkt deze trend zich onverminderd voort te zetten zoals bij de aangekondigde reorganisatie bij KLM. Hier wordt het aantal managers met 25% gereduceerd. Ook zijn vormen van nieuw organiseren zoals zelfsturing ‘hot’, hetgeen deze ontwikkeling verder versterkt. Kortom de leidinggevende wordt langzaam een bedreigde diersoort en wordt misschien wel met uitsterven bedreigd. Waardoor komt deze trend? Is deze trend nog te keren? Of is het een prima ontwikkeling dat de manager mogelijk de Dodo achterna gaat?

Wat is de kern van leidinggeven eigenlijk?

“Leadership is the art of getting someone else to do something you want done,because he wants to do it.”

 

 

Een mooie verwoording vind ik bovenstaande definitie van Dwight D. Eisenhower (Amerikaanse generaal en voormalig president). Afgeleid daarvan kom ik tot de volgende verwoording:

‘Leidinggeven is de kunst van het motiveren van mensen naar een gemeenschappelijk gedragen doel.’

Voor mij zijn er 3 kernwoorden in deze omschrijving: motiveren, mensen en doel. Motiveren komt van het Latijnse woord ‘motio’. Dit betekent beweging. Motiveren is dus het mensen in beweging brengen (vanuit vrij wil). Zonder willen wordt het moeten en dat laatste is weinig duurzaam.

Mensen zijn ‘human beings’ en geen ‘human resources’. Mensen zijn dus kort door de bocht geen citroenen die je uitknijpt om ze vervolgens weer te vervangen door nieuwe. Leidinggeven gaat over oprechte interesse in mensen. Het vak van de menskunde, het verplaatsen in de ander en het wekken van de topper in die ander. Behandel mensen als ‘human beings’ ,zoals je zelf ook behandeld wil worden, en je bent al een stuk op de goede weg.

‘Waar geen doel is leidt/lijdt het volk’ vertelde ooit iemand mij. Het is de kunst om een gedragen doel te smeden voor een leidinggevende. Het doel geeft namelijk richting, is een baken voor de toekomst. Zonder doel loopt iedereen doelloos rond e/o is bezig met het realiseren van de eigen doelen.

Een prachtige illustratie van de kunst van leiding geven, vind ik bijgaande fragment  uit de film Ray. De film gaat over het leven van de legendarische zanger Ray Charles. De jonge Ray Charles is blind aan het worden. Het kleine jongetje valt in dit fragment en roept huilend om zijn moeder. Zij staat in de kamer, maar beseft dat Ray als arme, zwarte jongen in het Amerika van de jaren ’30 weinig kans maakt. Daarom lijkt ze hem aan zijn lot over te laten. Het jongetje huilt en schreeuwt. Na een tijdje staat hij op en vindt hij op zijn gehoor de weg door de kamer. Hij zal op eigen benen leren staan en leren overleven. Echte leiders creëren nieuwe leiders en geen volgers.

Waarom worden managers met uitsterven bedreigd?

Het simpele antwoord is dat ‘veel’ managers blijkbaar onvoldoende waarde toevoegen en daarom uit de keten worden geknipt. Het tijdperk van de manager ‘command & control’ is geweest. ‘De vergadertijger’, ‘de spreadsheet fundamentalist’, ‘de koning inhoud’ en ‘het informatie doorgeefluik’ hebben hun langste tijd gehad.

Leidinggeven is in mijn perceptie een echt vak. Het vak van de menskunde. Van een jurist verwachten wij dat hij/zij rechten heeft gestudeerd. Een marketeer dient een stevige marketingopleiding te hebben gevolgd. Om succesvol te zijn, hebben beiden ook affiniteit met hun vak.  Best gek dat dit voor de gemiddelde leidinggevende minder lijkt te gelden. Leidinggeven kan blijkbaar iedereen. Of toch niet?

Amerikaans bureau Gallup heeft recent onderzoek gedaan naar ‘The state of the American manager’. De resultaten van dit onderzoek zijn schokkend. Slechts 18% van de managers heeft talent voor deze rol. De meerderheid is weinig gemotiveerd en mist de benodigde skills (lees mijn blog de 5 onmisbare competenties voor iedere leidinggevende). Waarom worden mensen tot manager gebombardeerd door organisaties?  De top 2 redenen zijn:

  1. Ik was succesvol in een vorige, niet leidinggevende rol
  2. Ik heb veel werkervaring en een lang dienstverband bij mijn werkgever en/of in mijn branche

Bijzonder is dat beide redenen niets te maken hebben met talent voor leiding geven. Managers zijn voor minimaal 70% verantwoordelijk voor het werkplezier en de betrokkenheid van de mensen waaraan zij direct leidinggeven. Veel menselijk potentieel blijft dus onbenut waardoor de prestaties van afdelingen en organisaties achter blijven en doelen niet worden gehaald.

Is de manager nog levensvatbaar?

Absoluut, er zit nog veel leven in de rol van manager. Een talentvolle leidinggevende maakt de topper wakker in zijn/haar medewerkers. Hij/zij brengt mensen in beweging (‘motio’) richting een doel. Vaak zit nu echter niet de juiste persoon op de juiste plek. Drie op de 10 mensen heeft wel enigszins talent voor leidinggeven. Zou zo maar kunnen dat dit een medewerker is van de afdeling die nu niet de manager is. De uitdaging voor een gemiddelde organisatie is drieledig:

  1. Hoeveel talent hebben de huidige managers voor leidinggeven en bij wie is dit wel en niet ontwikkelbaar? Een vlootschouw is een hulpmiddel.
  2. Scherp het aanname beleid aan voor nieuwe managers. Leg de focus op de competenties voor leidinggeven en op de intrinsieke motivatie van de kandidaten voor deze rol!
  3. Stimuleer ontwikkeling van mensen niet alleen verticaal maar ook horizontaal door beloning, opleidingsmogelijkheden, coaching etc.

De uitdaging voor potentiële leidinggevenden en huidige managers is om jezelf de volgende vragen te stellen en die eerlijk te beantwoorden:

  • Waarom ben ik geschikt als leidinggevende?
  • Waarom wil ik leiding geven aan anderen?
  • Hoe (goed) geef ik leiding aan mijzelf?
  • Hoe (goed) geef ik leiding aan anderen?

Ik werk in dit kader regelmatig met de LeiderSWOT. Dat is een door mij ontwikkeld hulpmiddel om het talent van een leidinggevende in kaart te brengen. En in welke omgevingen dit talent wel en niet tot zijn recht komt.

Conclusie

Het aantal managers in Nederland loopt drastisch terug. Op zich is het prima dat er een ‘shake out’ plaatsvindt. Mits, die primair is gericht op verhogen van kwaliteit en niet automatisch op verminderen van kwantiteit. Leidinggeven is namelijk een kunst. Uit het onderzoek van Gallup blijkt dat slechts 3 op de 10 mensen deze kunst enigszins beheersen. Deze persoon is helaas vaak niet de daadwerkelijke manager (slechts 18%).

“You are the CEO of your own life, start making executive decisions today!”

Aan organisaties is de uitdaging om nog eens heel kritisch te kijken naar het talent van de leidinggevenden (op alle niveau’s). Vervolgens is er lef gevraagd om het niet alleen bij een analyse te laten. Managers adviseer ik daarnaast om eens goed in de spiegel te kijken. Hoe leuk vind ik leidinggeven nu echt en hoe goed kan ik dat? Het leven is te kort om een groot deel van de week je tijd te besteden aan iets waar je weinig/geen talent voor hebt. Durf te leven, durf voor je echte talent te kiezen en laat dit niet afsterven. Je bent namelijk in ieder geval  de CEO van je eigen leven.

Ik ben erg benieuwd wat jouw antwoord is op de vraag: ‘Is de manager nog levensvatbaar?’ Ook kan ik me goed voorstellen dat je worstelt met de vraag als leidinggevende van een organisatie (onderdeel) hoe jij talentvolle managers op die positie krijgt, houdt of ontwikkelt? Of dat jij je als (potentiële) leidinggevende afvraagt hoeveel talent jij voor leidinggeven hebt? Uiteraard denk ik in deze of soortgelijke situaties graag met jou mee. Neem dan contact met mij op.

Frank LIFrank Blaszkowski is coach, trainer en ‘learning & performance’ adviseur bij Van den Broek en Partners op het gebied van leiderschapteam– en organisatieontwikkeling. Hij werkt graag als ‘bedrijvendokter’ en schuwt de rol van hofnar niet. Frank heeft o.a. kennis en ervaring in de retail-, overheid-, zorg-, onderwijs- en waterbranche. Hij heeft bij verzekeraar Interpolis 15 jaar lang in verschillende, leidinggevende rollen mogen experimenteren met ‘het nieuwe werken’. ‘Het nieuwe organiseren’ ziet hij als een logische vervolgstap.