Een teamrol is een strategie in het omgaan met het werk en met de collega’s. Het is een samenhangend pakket van eigenschappen en vaardigheden dat je “aangeboren” is. Je team zal beter functioneren als jij je aan de teamrollentheorie houdt, immers iedereen doet waar hij goed in is. Je vult elkaar aan binnen het team.

Een team moet bestaan uit de verschillende rollen om tot een prestatie te komen. De negen rollen vullen elkaar aan en versterken elkaar, maar ze kunnen ook tegenstrijdig zijn.

De teamrollentheorie heeft betrekking op de manieren waarop teamleden aan het team kunnen bijdragen. Er zijn in totaal 9 teamrolen:

  1. De organisator (Bedrijfman): de Organisator zet zich gedisciplineerd in voor het team. Hij is praktisch, nuchter, ordelijk, tolerante, behoudend en een harde werker. De Organisator pakt ook vervelend werk aan binnen het team. Hij is soms iets te praktisch en behoudend als het directe nut van iets nieuws niet meteen duidelijk is.
  2. De Brononderzoeker (Ontdekker): de Brononderzoeker is de extraverte netwerk van het team. Hij is altijd opzoek naar nieuwe indeeen, zoekt uit wat er speelt, legt veel contacten. Een Brononderzoeker bedenkt niet graag nieuwe ideeen, hij neemt ze het liefst van anderen over. De Brononderzoeker is ook wel snel verveeld en nonchalant als het nieuwe eraf is.
  3. De Uitvinder (plant): De Uitvinder is introvert, slim, orgineel en de creatieve denker van het team. Hij komt met verassende oplossingen. De Uitvinder is niet altijd even praktisch en kan soms de aansluiting missen met wat de omgeving van hem vraagt.
  4. De Doordenker (Monitor): De Doordenker is intelligent, bedachtzaam en kritisch. Hij heeft altijd gelijk. De Doordenker is voorzichtig en heeft een ingebouwde immumiteit voor enthousiasme. De Doordenker lijkt al snel saai en droog, maar kan tot een hoge prestatie komen.
  5. De Vormgever (Vormer): De Vormgever is een extravert type met veel energie en een sterke prestatiedrang. De Vormgever houdt van uitdaging, is gedreven en gepassioneerd. Hij is ongeduldig en maakt ruzie. De Vormgever is bezorgd, achterdochtig en snel gefrustreerd, maar ook gezellig, realistisch en emotioneel.
  6. De Voorzitter (Aanvoerder): Een goede Voorzitter is even intelligent als zijn teamleden. Als de teamleden iets niet begrijpen, danbegrijpt hij het ook niet. De Voorzitter is de coordinator van het team, die de procedure aangeeft, bedoelingen verheldert en samenvat wat iedereen wil. Hij is niet jaloers of wantrouwend, maar wel dominant en sterk moreel betrokken op externe doelen. De Voorzitter zet graag anderen aan het werk en kan van nature goed delegeren.
  7. De Afmaker (Zorgdrager): De Afmaker heeft veel aandacht voor detail en een hang naar perfectionisme. Hij bezit het talent om voortdurend te voelen wat er fout kan gaan. Afmakers zijn gespannen, maar introverte, gedisciplineerde mensen. Een Afmaker kan moeilijk iets aan een ander overlaten.
  8. De Groepswerker: De Groepswerker is behulpzaam, meegaand, kan goed naar anderen luisteren en stelt het belang van het team boven zijn eigen belangen. Hij is gevoelig, heeft een vriendelijke persoonlijkheid. De Groepswerker heeft moeite met conflicten en kan in kritieke momenten moeilijk een beslissing nemen.
  9. De Specialist: De Specialist weet vaak veel van heel weinig en levert een deskundige bijdrage op een bijzondere gebied. Hij voelt zich in een team niet thuis en waagt niet gauw buiten zijn specifieke vakgebied.

In ieder team moeten rollen optimaal verdeeld zijn. Wat optimaal is hangt af van de teamtaken. Hoe beter teamleden elkaars kwaliteiten herkennen hoe effectiever het team.

De teamrollen zijn onderverdeeld in 4 basismodaliteiten:

                     (actief)                          (reactief)

1: Voelen : Afmaker                       Groepswerker ( denkt gezamenlijk).

2: Willen : Vormgever                  Voorzitter ( denkt in actie).

3: Denken: Uitvinder                     Doordenker ( doet voorstellen).

4: Doen: Organisator                     Ontdekker ( denkt in acties).

In de schema hierboven is te zien dat elke teamrol staat naast zijn voorkeur. De uitvinder en Doordenker bijvoorbeeld denken veel na. Het verschil is dat de indeeen van de Uitvinder vanuit hemzelf komen (actief) terwijl de Doordenker vooral reageert op ideeen die ingebracht worden (reactief).

De Specialist is geen teamwerker. Hij is niet in te delen in deze categorieen en staat daarom hier niet tussen.

Bij teams draait het om evenwicht. Het draait om individuen die elkaars persoonlijkheden aanvullen en tegengewicht bieden. De volgende vier principes vormen een leidraad bij het ontwerpen van een team:

  1. Leden van een team dragen op twee manieren bij: door hun proffesionele kennis en door hun teamrollen.
  2. In ieder team moet zowel de functionele rollen als de teamrollen optimaal verdeeld zijn. De optimale combinatie hangt af van de taken vanhet team.
  3. Hoe beter de teamleden de onderlinge verdeling van kwaliteiten herkennen en zich daaraan aanpassen, hoe effectiever het team.
  4. Een team kan haar technische vaardigheden pas optimaal gebruiken als alle teamrollen zijn vertegenwoordigd.

Een team bestaat nooit uit 9 mensen die allemaal een andere rol hebben. Het ideale team bestaat uit vier tot zes personen. Of een team goed gaat samenwerken hangt af van de context en van de mate waarin mensen hun vakinhoudelijke kennis en vaardigheden kwijt kunnen in hun teamrol. Een goed combinatie van teamrollen is van groot belang.

 

Teamrollen op het werk, R. Meredith Belbin, Academic Service.

Oomkes, 2002; Kooij e.a., 1995.

Remmerswaal, J. (2009). Handboek groepsdynamica. Amsterdam: Uitgeverij Boom/Nelissen ISBN: 9789024418121